Đế chế angkor

     
This entry was posted on mon Năm 6, 2013, in lịch sử vẻ vang phương Đông và tagged angkor, angkor wat, campodia, Suryavarman. Bookmark the permalink.Bình luận về bài viết này

Những thắng lợi Của Đế Quốc Ăngkor vào Thời Kỳ rất Thịnh

Tạ Đức Vượng

Đế quốc Ăngkor là một trong những niềm tự hòa của tín đồ Á Đông cũng giống như toàn ráng nhân loại, quốc gia này, con fan xứ sở này đã thành lập nên công trình xây dựng vĩ đại mang đến nhân loại, đó đó là Ăngkor Wat. Việc xây hình thành những công trình bao hàm cả bệnh dịch viện, hồ cất nước, Ăngkor kếch xù là thể hiện cho một thừa trình cách tân và phát triển của khu đất nước, đế quốc này.

Bạn đang xem: Đế chế angkor

Chúng ta cũng giỏi tự hỏi cho mình nguyên nhân gọi là “đế quốc Ăngkor” chiếc từ đế quốc giỏi dùng cho những nước bốn bản. Nếu bọn họ tìm hiểu thì sẽ trả lời được ngay, vì đã có một thời kỳ tín đồ Campuchia đã có một phạm vi hoạt động với một tích rộng. Vào thời kỳ cực thịnh của ĂngKor thì đã bao hàm thành tựu sau.

Thời kỳ vua Suryavarman I (trị vì chưng 1002 – 1050)

Sau chết choc của Jayavarman V là 1 thập kỷ xung đột. Những vị vua chỉ trị vì chưng vài năm với bị thay thế thông qua bạo lực của những vị tiếp sau cho mãi đến thời vua Suryavarman I (trị bởi vì 1002 – 1050) ở đầu cuối giành được ngôi báu.

Thời kỳ trị bởi vì của ông bao hàm thành tựu sau:

Thứ nhất: Được lưu lại bằng các nỗ lực hòn đảo chính liên tiếp của các kẻ địch hòng lật đổ bằng quân sự. Về phía tây, ông đã không ngừng mở rộng vương quốc của chính mình đến tỉnh giấc Lopburi của vương quốc của những nụ cười ngày nay, về phía nam cho eo khu đất Kra.

Thứ hai: tại Angkor, việc xây dựng Tây Baray ban đầu dưới triều Suryavarman I, một hồ cất nước thứ hai và rộng hơn hồ nước Đông Baray với form size 8 x 2,2 km. Với việc xây dựng hồ đựng này nó sinh sản điều kiện dễ dãi cho việc trở nên tân tiến nông nghiệp mặt khác là nơi cung cấp nguồn nước cho vấn đề sinh hoạt của nhân dân.

Đó là một trong những thành tựu trông rất nổi bật trong thời kỳ Suryavarman I rứa Vương quyền, ông được xem là người khởi đầu cho sự phân phát triển, thịnh của đế quốc Ăngkor.

 Thời kỳ Suryavarman II – Angkor Wat

Suryavarman II là 1 trong những vị nhân vật có tài rộng người, ông tất cả đường lối ngoại giao khôn khéo, ông còn là nhà quân sự chiến lược lỗi lạc đôi khi là nhà phong cách thiết kế tài ba, chính vì thế vào thời kỳ nuốm quyền ông vẫn xây dựng nên nhiều thành tích cho dân chúng Camphuchia thích hợp và trái đất nói chung.

Trước tiên kia là việc ông cho tạo ra ngôi đền lớn số 1 của Angkor Wat, ngôi mang lại này được xây dựng trong khoảng thời hạn 37 năm: Angkor Wat, là địa điểm thời thần Vishnu. Công trình ngày này vẫn còn tồn tại, nó biểu tượng cho sức manh, kiến thức của con người Camphuchia. Dự án công trình này vẫn còn tồn tại mang đến ngày nay, dẫu vậy xét kỹ ra thì nó cũng đang bị tác động xấu bởi vì sự cải cách và phát triển của quy trình toàn mong hóa, từng năm nhà nước Camphuchia cần bỏ ra một trong những tiền không nhỏ để tu bổ lại.

Thứ hai: Suryavarman II đã lấn chiếm vương quốc Haripunjaya của dân tộc bản địa Môn đến phía tây (ngày nay là miền trung bộ Thái Lan) và một khu vực xa hơn về phía tây của vương quốc Pagan (Myanmar ngày nay), phía phái nam lấn về khu vực bán đảo Malay đến vương quốc Grahi (nay là tỉnh Nakhon si mê Thammarat của Thái Lan), về phía đông lấy những tỉnh của Champa, về phía bắc đến biên giới phía bắc của Lào ngày nay. Sự kết thúc của nhà vua Suryavarman II ko được cụ thể lắm. Văn bia ở đầu cuối ghi nhận tên ông có tương quan đến dự tính xâm lược Đại Việt là từ thời điểm năm 1145. Chắc rằng ông qua đời trong một cuộc hành quân trong khoảng thời gian từ năm 1145 mang lại 1150.

Thời kỳ tiếp theo các vua trị vì trong thời gian ngắn cùng bị vị vua sau lật đổ bằng vũ lực. Cuối cùng, năm 1177, Khmer đã bị quân Chămpa vượt qua trong một trận thủy chiến trên hồ Tonlé Sap và bị sáp nhập thành một tỉnh giấc của Chămpa.

Nói tầm thường trong thời kỳ Suryavarman II trị vì thì đế quốc Ăngkor có được những thành công đáng nhắc trong việc cách tân và phát triển của mình. Một đế quốc rộng lớn lớn hàng đầu tại Đông nam Á đã có tái tùy chỉnh cấu hình tại bán hòn đảo Đông Dương. 

Jayavarman VII – Angkor Thom

Vị vua tương lai Jayavarman VII (trị vị từ 1181-1218) đã là một trong nhà lãnh đạo quân sự như với tước đoạt vị hoàng thân bên dưới thời những vua trước. Sau thời điểm người siêng đã đánh chiếm Angkor, ông đang tập hợp một nhóm quân cùng giành lại gớm đôYasodharapura. Năm 1181, ông đang lên ngôi và liên tục gây chiến kháng lại các vương quốc phía đông vào 22 năm cho đến khi Đế quốc Khmer vượt qua Chăm page authority năm 1203 với xâm chiếm nhiều phần lãnh thổ của chuyên Pa.

Jayavarman VII được xem là vị hoàng đế vĩ đại sau cuối của Angkor không chỉ có vì gần như chiến công của ông cản lại quân chăm Pa cơ mà còn là 1 trong người cai trị chưa hẳn là bạo chúa như cách các hoàng đế trước đó đã cai trị vì ông là fan thống độc nhất vô nhị đế quốc này cùng trên cả là do các công trình gây ra được thực hiện dưới thời kỳ thống trị của ông.

Nam Yên

Có dịp mang lại Campuchia thời nay để tham quan khu vực Hoàng cung vương quốc Campuchia, thăm miếu Vàng, chùa tệ bạc xong, mọi fan men theo một lối đi dài để ra phía cổng sẽ chạm mặt bức tượng đá không hề nhỏ tạc cúng vua Suryavarman II, vua Jayavarman VII vẫn tọa thiền nhập định, cùng với tấm bản đồ cương vực đế chế Khmer sau sống lưng rất rộng lớn lớn.

Nhưng chắc chắn rằng mọi tín đồ sẽ phải đặt một thắc mắc rằng: vì chưng sao nhị vị vua mập mạp nhất, tài ba lỗi lạc độc nhất trong lịch sử vẻ vang dân tộc Khmer, người đã bản vẽ xây dựng và xây dựng nên Angkor Wat, Angkot Thom, Bayon… bạn đã có công mở rộng đế chế Khmer bởi những cuộc chinh phạt hùng mạnh dạn mà tượng thờ không có hai cánh tay? tất nhiên, không hẳn vì cuộc chiến tranh hay vì chưng con người làm lỗi hỏng hai cánh tay. Trả dụ, nếu tất cả điều ấy, hồ hết nghệ nhân điêu khắc đá tài giỏi của đất chùa Tháp sẽ dễ dàng làm hai cánh tay cho rất nhiều vị vua thần thánh này, điều này không buộc phải là chuyện khó. Nhưng vì sao bức tượng không có hai cánh tay?

Vị vua lịch sử một thời xây dựng Angkor Wat vong mạng với thời gian

Suryavarman II (thụy hiệu Paramavishnuloka) là 1 vị vua của Đế quốc Khmer từ năm 1113 đến 1149 với là vị vua sẽ cho phát hành đền và thành Angkor Wat bái thần Hindu Vishnu. Thành tựu tỏa nắng của ông được biểu thị qua những phong cách xây dựng tuyệt mỹ của tôn giáo dân tộc Khmer và những chiến dịch quân sự chiến lược vang dội, cùng bài toán phục hồi tổ chức chính quyền cực mạnh mẽ của thời đại Angkor đã làm cho nhiều nhà lịch sử hào hùng xếp Suryavarman II là một trong trong vị vua bụ bẫm nhất của đế quốc này.

Toàn bộ khu vực Angkor Wat tất cả chu vi ngay gần 6km và ăn diện tích khoảng 200ha, nơi cao nhất là đỉnh tháp của ngôi thường chính, tất cả độ cao 65m. Angkor Wat là thường núi duy nhất ở giang sơn Campuchia bao gồm lối vào chủ yếu ở phía Tây, hướng mặt trời lặn. Theo kiến trúc và tín ngưỡng tôn giáo, cửa Tây là cửa ngõ tử, cửa ma quỷ. Lốt ấn này dễ bắt gặp trên toàn bộ đền tháp Hồi giáo và Ấn Độ giáo ngày nay. Toàn bộ cổng chính đều quay về hướng Đông, hướng của Đấng về tối cao cùng Thánh Ala ngự trị. Cửa ngõ Tây, phần đông là cửa ngõ giả, xây kín, ko sử dụng nhằm tránh tà khí với yêu ma.

Thế nhưng, Angkor Wat lại chọn phía tây làm cổng chính. Sự bí mật này rất rất có thể là một con kiến thiết quan trọng về quân sự, nhằm đảm bảo an toàn kinh đô huyền thoại. Vày phía Tây Angkor Wat ngày nay là một khu rừng rậm già nguyên sinh, tiếp nối các khu vực đền tháp liên hoàn. Trước đó, tín đồ Chiêm Thành, Java thường xuyên đánh phá những kinh đô Chân Lạp, nhờ vào thủy quân đi ngược sông Mê Kông lên biển cả Hồ Tonle Sap trực diện tiến công vào những kinh đô của Angkor.

Angkor Wat (tiếng Khmer nghĩa là tp chùa) từ rất lâu đã trở thành biểu tượng huy hoàng của đất nước Campuchia. Ngay sau thời điểm được phát hiện vào khoảng thời gian 1861, Angkor Wat đang làm cho các nhà phân tích bàng hoàng. Thời điểm đó tín đồ ta đã đề ra nhiều đưa thuyết kỳ lạ. Người cho rằng chính người chủ của đông đảo kim từ bỏ tháp Ai Cập đã đi vào đây cùng xây dựng nên Angkor Wat. Người dị kì phỏng đoán gồm bàn tay của tín đồ Hy Lạp cổ điển trong câu hỏi tạo dựng nên ngôi chùa đá kỳ lạ này. Còn truyền thuyết của tín đồ Khmer thì cho rằng Angkor Wat có bắt đầu từ thần linh trợ giúp.

Truyền thuyết về Angkor Wat kể lại rằng: Ngày xưa, vị thần tối thượng Indra có quan hệ với một người bầy bà bên dưới trần gian. Người bọn bà này đã hạ ra đời một hoàng tử tên là Preah Két Mêalêa (ánh sáng thiên thần). Bởi vì được vợ sinh ra, yêu cầu Preah Két Mêalêa trở thành hoàng tử kế vị ngôi vua sinh sống Indra Prast (Campuchia cổ). Thần Indra bắt gặp vẻ khôi ngô tuấn tú của chú bé xíu nên đã đem chú về trời.

Các cục cưng không ưa thích cho nhỏ của người dưới trần thế chung sinh sống với mình trên thượng giới, bắt buộc đòi Indra yêu cầu trả Preah Két Mealêa xuống hạ giới làm người phàm. Tuy khôn xiết thương hoàng tử, cơ mà vị thần buổi tối thượng bắt buộc làm trái các quy định chỗ thượng giới và có tác dụng mích lòng những thiên thần. Thần nảy ra ý định không nên một vị bản vẽ xây dựng sư vĩ đại của các thần là Preah Pisnuka xây ngay ở hạ giới một lâu đài tráng lệ tương đồng lâu đài của thần Indra bên trên thượng giới mang lại hoàng tử sống, làm nguôi ngoai nỗi ghi nhớ thượng giới.

Chỉ một đêm, các thiên thần vẫn trợ góp xây chấm dứt tòa lâu đài, đó chính là Angkor Wat ngày nay. Trên những phiến đá sống Angkor Wat còn hằn rõ đầy đủ lỗ tròn đó là những dấu tay bê đá của những thần. Và trên núi Kulen còn in dấu hai bàn chân vĩ đại của phần đông thiên thần vác đá khối xây thành Angkor Wat. Bởi vì vậy nhưng ngày nay, con fan không thể lý giải những tảng đá nặng trĩu cả chục tấn được đưa lên cao bằng phương pháp nào và đá xanh quý hiếm này được khai quật từ vị trí đâu…

Người đời sau lần theo vệt vết của rất nhiều dòng bia đá ở những đền đài để tìm trong sâu sát những bí hiểm người xưa để lại và lịch sử hào hùng về Angkor Wat đang hiện dần dần lên. Cùng rất tục thờ Thần – Vua, một loại hình kiến trúc kỳ cục của bạn Khmer ra đời: thường núi. Mỗi ngôi đền tuyển mộ là hình hình ảnh của quả núi thiên hà Mêru, chỗ ngụ của thần linh theo Ấn Độ giáo.

Sau khi lên ngôi vào năm 1113, Vua Suryavarman II lựa chọn một khu đất rộng và rộng rãi ở góc Đông Nam đô thành Yasodharapura nhằm xây đền rồng núi đến mình. Đó đó là kỳ quan nhân loại Angkor Wat ngày nay. Dự án công trình được khởi công vào khoảng thời gian 1122 và chấm dứt vào năm vua mất, khoảng tầm năm 1150. Angkor Wat ở trong khu đất nền thiêng rộng 1500 x 1300m cùng bị số lượng giới hạn bởi một vũng nước rộng. Không người nào biết vày sao bên vua lựa chọn cửa đền thiết yếu mở về phía Tây – nơi bao gồm hồ lớn, cũng là nhắm đến đô thành, chứ không mở về hướng Đông như đa số đền núi Khmer khác.

Khu thường chính bao hàm 398 gian phòng với nghệ thuật và thẩm mỹ chạm trổ, tự khắc đá độc đáo cả trên è cổ phòng, hành lang, những lan can… toàn bộ thể hiện sức mạnh phi thường cùng bàn tay chuyên nghiệp của bạn Khmer cổ đại. Cũng chưa tồn tại một tư liệu nào nói tới số lượng nhân công sản xuất Angkor Wat cũng tương tự những kỹ thuật được thực hiện vào thời này ra sao.

Xung xung quanh đền, bao gồm hào rãnh bao bọc, bên phía ngoài bức tường có tương đối nhiều hồ cất nước, sự kiến thiết của ngôi đền rồng này rất phẳng phiu và xinh xinh rực rỡ. Cục bộ khu vực nằm trong tầm tường thành rộng lớn tới 83.610m². Hai phía bên trong cổng chủ yếu có hai bên dạng tháp nhỏ dại đối xứng nhau, tương truyền là nơi những quan lại ngừng chân trước lúc vào đền cùng cũng là vị trí nhà vua và hoàng tộc ngự giá.

Trung trung tâm của thánh điện là 1 trong những tòa tháp cao 61m. Bé người muốn đi tới đó phải qua mấy bậc cửa, một bậc thềm cao và một khu sân rộng. Cấu trúc các item còn lại luôn ở địa chỉ thấp hơn. Trên đều bức phù điêu đá, các nghệ bản lĩnh ba đã diễn đạt rất nhộn nhịp những cảnh tượng vào sử thi Ấn Độ. Rất nhiều thần linh nam giới và nàng vui vẻ khiêu vũ múa với nhau trong tư thế trêu chọc. Qua bốn góc hiên chạy dài hun hút tầm mắt, lộng gió là các phù điêu tiếp liền nhau, chạy dài cho mấy trăm thước, đã miêu tả nhiều nhân vật định kỳ sử, cũng tương tự đời sống, tôn giáo, nghệ thuật, văn hóa, làng mạc hội, quân sự rất thực trong lịch sử vẻ vang của Campuchia suốt các triều đại Angkor.

Qua một khoảnh sảnh rộng như một quảng trường, lô xô hình rắn thần Nagar và các tượng thần binh, đem vào cửa thiết yếu môn Angkor Wat cũng rất được làm bằng đá tảng dài 230m, phương diện lộ rộng ngay gần 10m, cao 5m so với khía cạnh nước hồ xanh ngắt ở nhị bên. Sự thật không nên là đầm nước mà là nhỏ hào đào hình vuông vắn như một con sông nhân tạo vuông vức bao quanh quanh kinh kì Angkor Wat. Hào nước phủ bọc Angkor Wat rộng 190m tạo cho một hình vuông vắn dài một cây số rưỡi.

Tương truyền quanh con hào sâu cùng rộng này, đơn vị vua Suryavarman II sẽ thả xuống hàng triệu con sấu hung dữ để bảo vệ vòng không tính cho kinh đô. Trong một trận đánh ác liệt với người Chiêm Thành tại con hào này, bạn Chiêm Thành đã sử dụng bè tre kết thành mảng lớn, tư mặt đốt dầu tẩm độc hại đặc chế từ bỏ cây trái mã tiền với mủ cây mít độc làm “đội thủy binh sấu” chết, không gây trở ngại mang lại đoàn quân thiện chiến và dũng mãnh của Chiêm Thành thừa hào xâm chiếm Angkor, bắt luôn luôn cả vua Chân Lạp.

Khu đền chủ yếu được xây dựng theo hình Kim tự Tháp, với 5 tháp thiết yếu tượng trưng đến núi ngoài hành tinh Mêru của Ấn Độ cùng được chia làm ba cấp độ cao, độ cao thứ nhất tượng trưng cho địa ngục hay là đất, tầng hai tượng trưng mang lại đất liền tốt là đất nơi cư ngụ con người, cỏ cây, muôn loài, độ dài thứ ba tượng trưng cho quyền lực thần bí, của gió, chỗ cư ngụ của thần thánh như đỉnh Olympia trong thần thoại cổ xưa Hy Lạp. Tầng bên trên cùng được xem là tối đa với độ cao hoàn hảo và tuyệt vời nhất là 65m, gồm 7 vòng tượng trưng cho 7 rặng núi thiêng của Mêru vươn lên giữa rừng già. Mỗi tháp có dáng vẻ một đóa hoa sen đang nở.

Chính điện Angkor Wat là 1 trong kiến trúc ba tầng, liên kết với nhau dựa vào những hiên chạy dọc sâu thẳm. Cục bộ kiến trúc Angkor Wat là rất nhiều phiến đá xanh, ở chỗ nào cũng thấy đụng trổ hoa văn, phù điêu theo thần thoại và những tích cổ xưa mà các chuyên viên nghiên cứu, khảo cổ các cho rằng bắt đầu xuất vạc từ sử thi Ấn Độ Mahabharata cùng Raymana cùng toàn cảnh lịch sử về chiến công, giang sơn và con bạn Chân Lạp bên dưới thời vua Suryavarman II trị vì.

Tầng một có tên là Địa ngục, là công trình được tạo ra vào nền phồn thịnh của Angkor. Có lẽ độc đáo tốt nhất là những tranh ảnh điêu tự khắc trên tường của dãy hiên nhà tầng phải chăng nhất. Đây có thể xem là tranh ảnh điêu xung khắc trên đá to nhất, nhiều năm nhất của trái đất được điêu khắc trọn vẹn bằng đôi tay tài hoa của những nghệ nhân Khmer trong hàng trăm năm. Cùng với bề cao 2,5m với chạy dài thêm hơn nữa 800m diễn đạt những kỳ tích trong kinh điển Bà La Môn, hồ hết chiến công lẫy lừng của vua lịch sử một thời Suryavarman II – bạn tạo dựng ngôi đền.

Tầng hai mang tên gọi là nai lưng gian là một trong khoảng sân rộng lớn được phủ quanh bởi dãy tường thành, bên phía trong là những gian năng lượng điện thờ những vị thần, khu vực tầng tháp thiết bị hai là địa điểm có khối hệ thống thoát nước cho tất cả ngôi đền. Tại những gian điện thờ những vị thần Visnu theo Ấn Độ giáo khổng lồ lớn bằng loại đá đen tuyền, hiện hiện nay đang bị người dân Campuchia lầm tưởng là Phật ưng ý Ca cần đã khoác áo bào vàng cùng thờ cúng. Sự lầm tưởng về vị thần của Hindu giáo và Phật giáo cũng dễ nắm bắt vì trong quá khứ, lịch sử hào hùng đã có sự pha trộn. Tầng cha của Angkor Wat có tên gọi là Thiên đường. Đây là tầng phía trên cao nhất, chỗ được xem là nơi trú ngụ của những thần linh trong truyền thuyết thần thoại với chiều cao 65m. Các cầu thang đi lên những tháp trung tâm chia làm bốn mặt. Tầng thứ tía gồm hai hiên nhà chữ thập cắt nhau trực tiếp góc ở giữa. Ở điểm tiếp xúc của hai hiên chạy dài là trung trung khu đền Angkor Wat. Xưa cơ trung vai trung phong đền tất cả tượng thờ bằng vàng thần Visnu, tuy nhiên tượng đã biết thành kẻ xấu đem mất. Ngày nay, trung vai trung phong đền chỉ có những tượng cúng Phật.

Tháp ở chính giữa đền là tháp tối đa Angkor Wat, phổ biến quanh tháp là bốn hiên chạy hình vuông. Ở mỗi góc hành lang là một tháp. Tháp trung vai trung phong và bốn tháp thông thường quanh tạo thành thành tòa chân trời khét tiếng của Angkor Wat khi ta quan sát từ đằng xa hay dịp gần cho khuôn viên đền. Các cầu thang tăng trưởng dốc đứng gần như 45 độ, hẹp và vô cùng khó leo. Vào năm 2010, công việc tu sửa và tôn tạo di tích lịch sử kỳ quan nhân loại được tiến hành nên du khách đến Angkor Wat thăm quan không được lên tầng Thiên đường.

Trong hầu như gian phòng khủng của ngôi đền, tất cả một gian khôn xiết huyền bí, khác nước ngoài thường mang lại đó đứng hơi tiếp giáp tường, nạm chặt bàn tay với vỗ lên ngực dịu nhẹ thì lập tức gồm tiếng vang vọng với âm thanh rất rõ, hệt như mình đã đánh trống. Với không hề ít hình hình ảnh các tiên nữ được chạm trổ trên tường, nếu xem xét sẽ nhìn thấy tất cả một tiên nữ há mồm nửa kín nửa hở y như cô này vẫn mắc kích thước vì mới tiến cung phải đứng thầm mỉm cười một mình, thập thò mặt phải đồng hành cửa. Đền Angkor là 1 trong những thành tựu bản vẽ xây dựng huy hoàng, nó diễn tả một trình độ thâm thúy về thể tích, không gian và sự tổ hợp kỷ hà.

Vị vua lịch sử một thời với cuộc chiến bi thảm

Theo kế hoạch sử, dưới triều đại ách thống trị của vua Suryavarman II, ngôi đền lớn nhất Angkor Wat (Đế Thiên) đã làm được vua ra lệnh xây dừng trong đế kinh Angkor vào khoảng thời hạn 37 năm. Cũng trong thời gian này, Suryavarman II đã phát hễ cuộc xâm lấn các đất nước lân cận. Đầu tiên là quốc gia Haripunjaya của dân tộc bản địa Môn (nay là miền trung bộ Thái Lan).

Tiếp cho là một trong những phần đất khá rộng về phía Tây thuộc quốc gia Pagan (nay là Myanma) cũng trở nên đội quân dũng cảm của Suryavarman II buôn bản tính xác nhập vào bạn dạng đồ đế chế Khmer (Chân Lạp). Phía Nam, vương quốc Grahi (nay là tỉnh giấc Nakhon SiTham Marat Thái Lan) thuộc khu vực bán đảo Malay cũng bị Suryavarman II chỉ chiếm đất. Một phần đất Chiêm Thành phía Đông cũng trở thành chiếm mất và uy hiếp cả Đại Việt về phía Tây.

Cũng đề xuất nhắc lại một quy trình tiến độ lịch sử, vào thời điểm năm 1080, sau khoản thời gian vương quốc Chiêm Thành hòa hoãn với Đại Việt, vua Chiêm Thành Harivarman IV đã dốc toàn lực hùng to gan tràn sang lấn chiếm đế quốc Chân Lạp. Quân Chiêm Thành chiếm Sambor (phía Bắc Phnompenh và phía Đông biển Hồ Tonle Sap), làm thịt vua Chân Lạp Harshavarman III, phá hủy kinh đô Somesvara (Angkor), bắt mang về nước tương đối nhiều tù binh Chân Lạp.

Để trả mối thù cao hơn nữa núi này, năm 1145, vua Suryavarman II của cẳng chân Lạp phục thù đánh chiếm phần thành Đồ Bàn của Chiêm Thành và hủy diệt khu Thánh địa Mỹ Sơn chảy tành nhưng mà ngày nay chúng ta nhìn thấy gò đổ nát hoang tàn như vậy. Mang đến mãi mang lại năm 1149, vua Chiêm Thành new đủ sức tấn công đuổi tín đồ Khmer xâm lược, giành lại đất nước.

Theo sách “Đại Việt sử ký toàn thư”, năm 1128, hơn hai vạn quân Chân Lạp vào chiếm bến bố Đầu ở châu Nghệ An. Đoàn quân xâm lấn hùng khỏe mạnh này bởi vì đích thân vua Suryavarman II thân chinh. Vua Lý Nhân Tông sai Nhập nội Thái phó Lý vô tư cùng những đô chức nghệ an đi đánh giặc.

Vào thời khắc này, vua Lý Nhân Tông lâm bệnh, tất cả di chiếu để lại luôn dặn dò các quan tướng trong triều lập hoàng thái tử Dương Hoán lên ngôi hoàng đế khi bắt đầu 12 tuổi và tổ chức triển khai tang lễ thông thường trong bố ngày, siêng tâm mài gươm, mài giáo chuẩn bị đánh giặc Chân Lạp quay lại. Cha tháng dốc trọng tâm đánh giặc, Thái phó Lý vô tư đã quấy tan tành quân Chân Lạp tại Nghệ An.

Bị thua trận quá đau, không quá nửa năm sau, vua Suryavarman II tức tối huy động thêm thủy binh trên 700 thuyền chiến trở lại đánh phá vào hương Đỗ Gia trực thuộc châu tỉnh nghệ an (nay là Hà Tĩnh) trả thù thất bại lần trước. Vua Lý Thần Tông hạ lệnh mang đến Nguyễn Hà Viêm làm việc Thanh Hóa, tướng Dương Ổ ngơi nghỉ châu nghệ an đánh giặc Chân Lạp. Lúc này, hoàng đế Suryavarman II gửi quốc thư mang lại vua Lý Thần Tông yêu ước cử sứ trả sang Chân Lạp, vua Lý nhấn thư nhưng lại không thèm trả lời.

Năm Nhâm Tý 1132, vua Suryavarman II hội quân với Bắc Chiêm Thành, hòa hợp nhau tấn công vào châu tỉnh nghệ an của Đại Việt. Nhà vua Lý Thần Tông xuống chiếu đến Thái úy Dương Anh Nhĩ huy động cục bộ quân binh làm việc Thanh Hóa, cùng với quân binh châu tỉnh nghệ an hợp sức khuấy tan tành quân xâm lăng Chân Lạp với Chiêm Thành.

Sau thua thảm hại, Chân Lạp cùng Chiêm Thành gần như cử sứ giả mang lại Đại Việt cầu thân, thuần phục. Mà lại chỉ 2 năm sau, Suryavarman II lại không nên tướng Phá tô Lăng có thêm mấy vạn quân vào đánh nghệ an lần trang bị ba. Lần này, vua Lý Thần Tông hạ lệnh đến Thái úy Lý công bằng mang quân tiêu diệt hoàn toàn quân xâm lược.

Trong khoảng thời gian từ năm 1145 – 1149, đế quốc Chân Lạp hùng mạnh khỏe đã nuốt trộng Chiêm Thành vùng khu đất phía Bắc, xem như sẽ tiếp giáp biên thuỳ Đại Việt sinh sống phía Nam. Năm 1150, vua Suryavarman II thân chinh với quân tiến công vào Đại Việt. Lúc bấy giờ, vua Lý Anh Tông new 10 tuổi, nhưng lại dưới trướng có không ít quan văn, quan lại võ tài ba lỗi lạc như Thái phó sơn Hiến Thành, Thái úy Mậu Du Đô… nên việc canh phòng biên cương rất cẩn mật. Theo những nhà nghiên cứu lịch sử, văn bia đá khắc trên tường thành Angkor Wat ghi lại cho thấy: vào khoảng thời gian 1149, vị vua Chiêm Thành anh hùng Jaya Harivarman IV đánh bộc hậu từ phía phái nam tiến ra phía Bắc vương quốc Chiêm Thành để tiến công quân xâm chiếm Chân Lạp, giành lại khu vực phía Bắc. Sách “Đại Việt sử ký toàn thư” chỉ lưu lại quân xâm lược cùng vua Chân Lạp Suryavarman II gặp phải bệnh dịch tật, chướng khí trong rừng núi nên tử vong không hề ít và tự tan vỡ.

Nhưng nếu xét ngơi nghỉ thế, vua Chân Lạp “lưỡng đầu lâu địch” trong thực trạng vô thuộc bất lợi: không chạm chán thiên thời – năm kia hạn hán kéo dãn từ ngày xuân đến mùa thu lại gặp gỡ phải mùa gió phơn tây nam (gió Lào) khôn xiết khắc nghiệt. Không gặp mặt địa lợi, quân Chiêm Thành hùng bạo phổi đang ráo riết tấn công từ phía Nam, quân Đại Việt chống bị cẩn mật, bền vững phía Bắc. Và cuối cùng là yếu tố nhân hòa, quân team xâm lược của Suryavarman II luôn bị tín đồ Chiêm Thành và Đại Việt oán thù ghét, căm hận nên có thể riêng trận đánh tranh du kích cũng đủ có tác dụng quân binh Chân Lạp suy yếu dần từng ngày.

Trong một trận chiến không đánh cơ mà tan, vị vua vĩ đại, có tài và cường quyền ước mơ nhất của đế chế Khmer Suryavarman II cùng đoàn quân thôn tính hùng mạnh của ông ta đã gồm kết cục rất bi thương tại vùng núi lam chướng tử địa ngơi nghỉ núi Vụ Thấp, còn gọi là núi Vụ Ôn tức Vụ quang đãng (Hương Khê – Hà Tĩnh) ngày nay.

Vị vua lịch sử một thời của tín đồ Chân Lạp đã bỏ mạng giữa núi rừng sâu thẳm từng là nơi cận kề giữa hai tổ quốc Chiêm Thành và Đại Việt. Một nhà kiến trúc vĩ đại khiến cho kỳ quan nhân loại Angkor Wat và các đền đài khác, chỉ vì tham vọng bành trướng cả quanh vùng châu Á, đã đi đến kết cục rất bi thảm. Không người nào biết thân xác nhà vua vĩ đại ở đâu và cũng không có bất kì ai biết gì những kín về Angkor Wat nhưng mà ông mang theo vào cõi vĩnh hằng. Một vương vãi triều hùng mạnh nhất trong định kỳ sử dứt vĩnh viễn, mãi sau này, đời con cháu của ông mới phục hồi lại đế chế cường thịnh.

Lăng tuyển mộ hoang phế truất của vị vua “bách chiến bách thắng”

Boeng Mealea là ngôi đền phía trong quần thể Angkor Wat, cách Siêm Riệp khoảng 70km về phía Đông Bắc, được xem như là phiên phiên bản của Angkor Wat, tương truyền là nơi an táng vị vua lớn tưởng Suryavarman II. Ngôi đền linh thiêng cùng chung số phận với Kulen, Angkor Wat hơn 800 năm lạc mất thân rừng già được các nhà công nghệ khảo cổ Pháp phân phát hiện vào năm 1954.

Vương triều Angkor từng là vương triều hùng to gan lớn mật nhất lịch sử dân tộc Khmer, sau sự trị vị của vua Suryavarman II – vị vua được ca tụng là “vị vua bách chiến bách thắng”. Cũng chính ông là người xây dựng nên Angkor Wat – một dự án công trình vĩ đại mà tín đồ đời sau nghiêng bản thân thán phục. Đế chế Khmer đằng sau sự trị vì, mở mang giáo khu của ông đang bành trướng đến biên cương Bắc Lào ngày nay, phía Nam cho tận bán hòn đảo Malay, phía Tây cho tận quốc gia Pagan-Myanmar.

Xem thêm: "Ngả Mũ Bái Phục" Trước Game Thủ Leo Rank Kim Cương Chỉ Với Một Taric Tốt Nhất

Sau khi công ty vua Suryavarman II tử trận, cái chết của ông với vương triều Angkor Wat rực rỡ tỏa nắng đã chìm sâu vào quên lãng. Bạn ta lừng chừng và cũng không ai hoàn toàn có thể giải thích về những kín đáo của vương vãi triều.

Theo tư liệu người Pháp giữ lại tại Viện Viễn Đông bác bỏ cổ, năm 1954, các nhà khoa học Pháp vẫn có thông tin về một khu đền bự như một phiên bản của Angkor Wat ở trong khu rừng rậm già cách Angkor Wat ko xa, nhưng trọn vẹn không có đường vào. Qua những bốn liệu cổ, trên những bia cam kết còn để trong đền, người ta bắt đầu biết thường Boeng Mealea chính là nơi chôn cất thi hài vua Suryavarman II cùng rất nhiều vàng bạc, châu báu của vương triều.

Nhưng do chiến tranh triền miên, khu thường Boeng Mealea lại chìm đắm giữa rừng hoang. Năm 2003, chính phủ nước nhà khai phá một tuyến đường mòn dẫn vào Boeng Mealea. Đây là khu vực còn tương đối nhiều bom mìn vẫn chưa gỡ vứt hết sau chiến tranh Ponpot, phải xung quanh khoanh vùng đền, lực lượng CMAC – lực lượng rà phá bom mìn quốc tế – vẫn đang hoạt động. Khoanh vùng rà rà bom mìn được căng cờ đỏ và gồm khi bom mìn chỉ cách tuyến đường độc đạo vào đền rồng không đầy nửa mét.

Gần như toàn cục đền tháp đang sụp đổ hoang tàn, nhưng vẫn có thể nhận ra dáng dấp béo tốt và sự hùng hổ của nó không thua trận kém gì Angkor Wat. Thậm chí, các khối đá xây đền vị trí này còn to hơn cả đền rồng Angkor, nặng trung bình 8t so cùng với 3 – 5 tấn của Angkor Wat. Đền Boeng Mealea xa xưa như một thành phố nhỏ dại với diện tích s 108ha và tất cả hào nước phủ bọc quanh thành, bao gồm nơi rộng cho 45m. Đền có ba lớp tường phủ bọc và được trấn giữ vày những cánh cổng bằng đá tạc khổng lồ, ở vị trí chính giữa là ngọn tháp cao mang lại 42m nhưng đã biết thành gãy đổ.

Đặc biệt hơn, Boeng Mealea có đến tứ thư viện ở tư góc thành trong cảnh hoang tàn, vào khi phần đông các thường đài thời kỳ Angkor chỉ tất cả hai thư viện. Trung trung tâm của đền có quan tài của vua Suryavarman II nằm lăn lóc dưới đất. Theo Ủy ban Apsara, từ những năm chiến tranh, không chỉ có các nhà nghiên cứu và phân tích khảo cổ học mà hơn nữa những băng nhóm đào bới mộ cổ đã tìm đến đây và khai thác ngôi tuyển mộ cổ này, nhiều vàng bạc, châu báu đã biết thành lấy đi, phần đông mảng phù điêu hay mỹ trên tường của đền cũng bị đục lấy mất cùng xô xẻ chiếc quan tài từ trên đền xuống đất. Tuy thế họ không tìm thấy được thi hài của Suryavarman II.

Suryavarman II – bạn xây rất nhiều đền tháp vĩ đại

Sau khi vua Suryavarman II qua đời, ánh sáng mặt trời đã tắt vụt, bóng đêm và sự vô vọng của đế chế Angkor huy hoàng phủ trùm lên một màu black tóc tang. Nội cỗ triều đình mâu thuẫn, lục đục, tranh giành quyền lực, các công trình đền tháp xây cất dở dang nên ngưng trệ, đình đốn. Chiến tranh tranh giành cát cứ cùng ngoại xâm lâu nay dòm ngó chờ cơ hội xâm chiếm phần đế chế Khmer. Cả làng hội Chân Lạp rơi vào khủng hoảng nghiêm trọng cho tới khi một khía cạnh trời mới rực rỡ tỏa nắng xuất hiện trên khung trời Angkor… chính là Hoàng tử Jayavarman VII.

Jayavarman VII (1181- 1220) là vua của Đế quốc Khmer, được xem là một trong tía vị vua tài năng, anh hùng lỗi lạc của dân tộc bản địa Khmer bên dưới triều đại Angkor. Ông là đàn ông của vua Dharanindravarman II (trị do từ 1150 – 1160) cùng Sri Jayarajacudamani. Ông đang cưới Jayarajadevi và sau khi bà qua đời, ông cưới em gái bà là Indradevi. Fan ta cho rằng hai người thanh nữ này vẫn truyền cảm xúc lớn cho ông, đặc biệt là lòng tuyển mộ đạo của ông đối với Phật giáo.

Nhiều giả thuyết mang lại rằng sau khoản thời gian vua Suryavarman II tử nạn trong vùng rừng núi Vụ Quang, châu nghệ an (Đại Việt), nhằm tránh bị xâm hại, trả thù đời sau đề xuất hoàng tộc đã cho làm lễ quan trọng hỏa táng tử thi vua như một phương pháp trấn an fan dân và quân binh đế chế Khmer. Tiếp nối tro cốt được đưa vào bái trong đền Angkor Wat, còn hậu sự và ngôi đền này được xây nên có thể làm chỗ thờ thờ hình láng quốc vương.

Trước đó, chỉ tất cả một vị vua khác của Đế quốc Khmer là một trong những Phật tử. Ông là bạn đã mang lại xây dựng tương đối nhiều đền đài to phệ còn lưu vết đến thời nay như: Ta Prohm, Preah Khan, Angkor Thom, Bayon, Jayatataka Baray, Neak Pean, Ta Som, Ta Nei, Ban Teay Chhmar, Prasats Chrung, sân Voi, Ta Prohm Kel, Hospital Chapel, Krol Kô, Srah Srang, Royal Place.

*

Đền TaProhm

Trong số phần lớn ngôi đền rồng đó, khét tiếng nhất là kinh thành Angkor Thom với đền rồng Bayon là sự việc tuyệt mỹ về kiến trúc và điêu khắc. địa điểm đây còn mang tên gọi là Đền Đế đam mê – một siêu phẩm kiến trúc chỉ sau Angkor Wat mà tổ tông ngài là vua Suryavarman II đã tạo nên.

Jayavarman VII dịp sinh thời được sử sách lưu giữ truyền là 1 trong người ham mê sống ẩn dật, chọn lối sinh sống thanh bần, tu niệm theo Phật, tỏ ra hết sức thờ ơ với đa số biến động trong đời sống chính trị, buôn bản hội Khmer. Tuy nhiên, chú ý thấy giang sơn Chân Lạp quá bãi bể nương dâu vì đao binh và bị ngoại xâm giầy xéo, ông thấy không còn con đường nào khác rộng là theo con đường kiếm cung mới mong muốn cứu được tổ quốc qua cơn nguy khốn, đưa về no nóng cho muôn dân cùng sự thịnh của một quốc gia từng kiêu hãnh, hùng mạnh.

Lúc bấy giờ, non sông Chân Lạp đã lâm vào tình thế tay Chiêm Thành, đền rồng Angkor Wat và số đông thể chế hùng mạnh mẽ của vương triều Suryavarman II trọn vẹn bị xóa sổ. Ông dấy binh khởi nghĩa từ rừng núi Kulen vị trí Tiên đế dựng nghiệp cùng tập hợp những thế lực hùng khỏe khoắn đang mèo cứ trong số tỉnh thành bây giờ chống lại quân xâm chiếm Chiêm Thành. Sau tư năm chiến đấu, ông sẽ đánh xua đuổi được quân Chiêm Thành thoát khỏi đất nước, phục sinh lại sự thanh bình và xây dựng nên một non sông hùng mạnh.

Để tiến hành sự nghiệp giải phóng khu đất nước, trước lúc lên ngôi, Jayavarman VII ban đầu xây dựng lại quân đội, rồi triển khai nhiều cuộc bội nghịch công, trong đó có một trận hải chiến oanh liệt cùng hiển hách nhất lịch sử hào hùng đã được biểu đạt trên bức tường đá đụng nổi ở các đền Bayon và Bantay Cherma ngày nay. Sau khoản thời gian giành lại độc lập, Jayavarman VII đăng quang Quốc vương. Ông liền bắt tay vào việc phục hồi lại đế kinh và mang lại xây dựng tại đây một khu thành new gọi là thành Yaxodarapura.

Bản văn bia gồm thuật lại với hồ hết lời lẽ rất bắt buộc thơ trong thời gian ngày đó như sau: “Buổi lễ đăng vương của vua Jayavarman VII tổ chức bốn năm sau ngày thất thủ gớm đô. Kinh thành Yaxodarapura giống như một cô phụ nữ hiền hậu, xứng đôi vừa lứa với người yêu của mình, đon đả và say đắm, được trang trí bởi một tòa lâu đài dát tiến thưởng ngọc với đều dãy thành quách bảo phủ như một dải lụa đậy thân: cô đàn bà đó được bên vua cưới để tạo nên hạnh phúc cho hàng trăm chủng loài trong một buổi lễ huy hoàng, dưới đài vinh quang quẻ sáng chói”.

Nằm chính giữa quần thể Angkor Thom và biện pháp Angkor Wat khoảng 300m, Bayon là ngôi đền ấn tượng nhất của phong cách thiết kế đền núi Campuchia vì sự kỳ vĩ về đồ sộ cũng như cảm xúc mà nó sẽ mang lại.

Từ xa, du khách rất có thể cảm dấn cảnh đẹp tuyệt vời vời được phô bày tức thì trên tuyến đường chính mang đến cổng đền thờ. Dọc theo phía 2 bên đường lát đá phiến bắc qua 1 con sông đào, phía hai bên là 54 bức tượng mập mạp ôm ngang sườn lưng rắn thần Nagar tạo thành hai hàng cân nặng xứng: bên trái là những thần, bên đề nghị là các quỷ.

Một vài pho tượng khiếm khuyết từng thành phần đầu, mình, bộ hạ do thời hạn cùng những biến động của lịch sử vẻ vang và chiến tranh. Hầu như các pho tượng này phần đông quay sườn lưng lại đền, ngả tín đồ ra sau với dáng điệu trẻ trung và tràn đầy năng lượng mô tả lại điển tích “khuấy đại dương sữa kiếm tìm thuốc trường sinh” nhưng vị vua Jayavarman VII thuộc thần dân từng muốn mỏi tra cứu thấy được. Một kiệt tác kiến trúc ngàn năm vẫn làm lòng bạn hậu cố kỉnh xao xuyến, bâng khuâng.

Nếu như Angkor Wat cùng với năm ngọn tháp khủng đã trở thành biểu tượng của quốc gia Campuchia thì những khuôn khía cạnh Phật tạc trên gần như ngọn tháp thường Bayon là niềm từ hào khổng lồ của fan dân xứ xở này. Đó là bức thông điệp ngàn xưa nhưng mà Bayon ước ao gửi lại tương lai như một mơ ước về hòa bình, lòng trường đoản cú mẫn, thánh thiện đang khắc họa nên nụ cười Bayon bất tử. Khuôn mặt của đức Phật lớn lao được tạc trên đá, sừng sững thân trời đất, thách thức mọi thay đổi của thời hạn là vấn đề cho hầu như cuộc bàn cãi không xong về hầu như điều huyền bí hiểm chứa vào nét va khắc của các người thợ đá vô danh xưa kia. Bao gồm bao nhiêu Phật, Thần trong miếu là bao gồm bấy nhiêu giải pháp thể hiện nụ cười, hướng quan sát khác nhau.

Chính bởi thế, 54 ngọn tháp tại Bayon đã được thiết kế theo phong cách như một mê cung tròn đồng tâm, trên đó khắc trăm khuôn phương diện với niềm vui huyền túng bấn đã mãi đi vào lịch sử vẻ vang của miền đất cổ đại này. Điều gây tuyệt vời mạnh mẽ nhất ở mỗi ngọn tháp là 4 khuôn mặt của Đức Phật xoay theo bốn hướng với cặp môi hé nở nụ cười mầu nhiệm như truyền gửi thông điệp tới cả nghìn vạn kiếp luân hồi.

Và Bayon đâu phải chỉ chứa đựng kín về nụ cười trầm mặc trên hàng nghìn khuôn khía cạnh Phật, mà mỗi cầu thang để xuống dưới chân ngọn tháp chính, trên các bức tường nối các hành lang chạy xuyên cắt nhau như 1 mê cung còn chứa đựng nguyên vẹn nét nhộn nhịp của hàng ngàn ngàn vũ người vợ Apsara được chạm trên các phiến sa thạch.

Truyền thuyết Khmer cổ nói lại, đa số vũ cô bé có điệu múa say mê này đã có được hóa thân từ chính nước biển khi những thần linh thuộc rắn thần Nagar khuấy tung biển cả sữa tìm thuốc ngôi trường sinh. Một biểu tượng lãng mạn như thiết yếu vũ điệu mà nhỏ người hoàn toàn có thể cảm thừa nhận khi quan sát ngắm vũ bạn nữ trên từng phiến đá.

Đôi tay mềm mại, khéo léo kỳ diệu, tấm sườn lưng thon thả, niềm vui hé mở với đôi chân như nhún nhảy vẫn theo nhịp trống cùng tiếng lũ ngũ âm từ bóng gió vọng về. Không chỉ là tại Bayon cơ mà tại tất cả các phong cách xây dựng cổ của tổ quốc Chùa Tháp này, đâu đâu cũng có thể có thể ngắm nhìn vũ điệu uốn lượn của các vũ công Apsara trên những bức tượng đá và đụng khắc trên tường đá.

Nếu như Angkor Wat tạo nên sự kinh ngạc vì những bức họa tinh vi và hầm hố thì tại Bayon là 1 trong sửng sốt, bởi những phù điêu gồm nội dung phong phú, nhộn nhịp hơn nhiều, bao gồm cả cảnh sinh hoạt đời thường với tôn giáo, định kỳ sử. Ở đó, những phù điêu biểu lộ một cách sống động hầu như điển tích về nghi lễ tôn giáo, các sinh hoạt lễ hội, cảnh vui chơi giải trí, cảnh binh lực Khmer giao chiến cùng quân nhóm Chiêm Thành bằng thủy binh giành lại đất nước…

Với đầy đủ bức phù điêu này, Bayon sẽ tái hiện tại lại cho các thế hệ sau một bách khoa toàn thư về cuộc sống, phong tục tập quán, cảnh sắc của hàng nghìn năm trước. Một điều thú vị về việc phân chia quý phái trong làng mạc hội xưa cũng được thể hiện rõ rệt ở đây: nếu như những cảnh đời thường xuyên của bạn dân được đụng phía ngoài, thì tại hiên chạy dài phía trong, các bích họa lại bộc lộ chủ yếu cuộc sống cung đình, cảnh múa hát vào cung đình, cảnh vua chúa, quan liêu lại trong cuộc sống thường ngày vương giả.

Phủ dày sau lớp màn thời gian, hình hình ảnh vàng son dĩ vãng của vương vãi triều Jayavarman VII cũng tương tự hàng trăm, hàng vạn người thợ vô danh sẽ tạo hình thành khu năng lượng điện thờ Bayon đang trở thành huyền thoại, thành một chủ đề gây nhiều bất đồng quan điểm trong giới học thuật. Song, dù hiểu biết hay là không về lịch sử, phong cách xây dựng hay tôn giáo, mỗi cá nhân khi đứng trước các khuôn phương diện Phật chạm khắc trên từng ngọn tháp vẫn nở niềm vui gửi về nhân loại đều cảm thấy rõ rệt những cảm giác đặc biệt đang dâng lên vào lòng.

Và, dù triều đại và thời cầm đã đổi thay, tuy thế Bayon – ngôi đền kỳ kỳ lạ nhất và cũng lãng mạn tuyệt nhất của dân tộc Khmer – vẫn vĩnh cửu cùng với nước nhà Campuchia và thế giới như một dự án công trình kiến trúc lịch sử đầy trí tuệ sáng tạo của nhỏ người.

Bayon là khu đền phong cách xây dựng theo một thẩm mỹ và nghệ thuật đầy xúc cảm và trí tuệ sáng tạo với số đông trang trí va khắc bởi đá xinh xắn và hùng hổ vô cùng. Đền Bayon được xây dựng trong khoảng cuối ráng kỷ lắp thêm 12 và đầu thế kỷ thứ 13 như là đền núi chính thức của vua Jayavarman VII, tin theo Phật giáo Đại thừa không giống với tín ngưỡng Ân Độ giáo như những vua đời trước dẫu vậy vẫn theo truyền thống vua thần (Devaraja).

Vua Jayavarman VII cải giáo lịch sự Phật giáo Đại Thừa vì chưng ngài đến rằng, các vua đời trước nối nghiệp công ty vua béo tốt Suryavarman II các theo Ấn Độ giáo, là fan xây dựng Angkor Wat lịch sử một thời cũng đã bị quân Chiêm Thành tiến công bại. Sự thay đổi về quốc giáo cũng chính là sự bóc biệt về tôn giáo, tín ngưỡng riêng rẽ của các thần dân đế quốc Khmer như là một xác định về ý thức từ bỏ chủ, tự cường của thôn hội, giang sơn Chân Lạp từ khi vua Jayavarman VII đăng vương trị vì. Cũng từ bỏ đó, sau khoản thời gian Jayavarman VII băng hà, đều đời vua thông suốt với tín ngưỡng khác nhau như Ấn Độ giáo, Phật giáo nguyên thủy, cũng đã cho xây thêm phần lớn ngôi đền rồng dựa theo tín ngưỡng của mình.

Cấu trúc của Bayon gồm cha tầng, thời buổi này cả cha tầng hầu hết đổ nát nhiều, gạch men đá ở ngổn ngang khắp nơi do chiến tranh và sự cảm thấy tám chũm kỷ giữa rừng già. Nhì tầng phía dưới bố trí theo như hình vuông, bài trí bằng các phù điêu, đụng khắc lấp lánh trên tường. Tầng thứ tía được sắp xếp theo hình trụ với các tháp mà những mặt đá bao gồm hình khuôn khía cạnh Phật.

Dãy hiên nhà ở tầng dưới là 1 kho tàng thẩm mỹ với 11 ngàn bức phù điêu chạm khắc trên tường đá chạy lâu năm 1200m, một tổng hợp tương quan đến lịch sử hào hùng lẫn các truyền thuyết, miêu tả cảnh diễu hành của vua với hoàng gia, phần nhiều trận tấn công của vua Jayavarman VII với Chiêm Thành bằng cả thủy lẫn cỗ chiến, bên cạnh đó còn diễn đạt đời sống văn hóa, buôn bản hội của một nền văn minh đã trở nên lãng quên tự bao cụ kỷ. Nhiều khoảng tường vẫn còn đó dở dang, chỉ còn để lại nét phát họa, chắc rằng bị dở dang lúc vua Jayavarman VII qua đời.

Hình ảnh nổi bật nhất của Bayon vẫn luôn là những ngọn tháp cao vút chính giữa bằng đá tảng, va khắc thành 2 – 3 và bình thường chung là 4 khuôn mặt nhìn tứ hướng. Kiến trúc của Bayon được coi như như có phong cách của trường phái Baroque, trong những khi Angkor Wat nằm trong phái cổ điển. Sự tương đồng của rất nhiều khuôn mặt to con ở trên những tháp của thường Bayon với những bức tượng khác của vua Jayavarman VII khiến nhiều học giả đi đến tóm lại đây đó là khuôn mặt của phòng vua.

Có người cho là của khía cạnh của Quan thay Âm bồ Tát (Avalokitesvara tốt Lokesvara). Bên học giả chăm về Angkor học Coedes thì trình bày rằng Jayavarman VII theo truyền thống cuội nguồn của những vua Khmer tự cho mình là vua thần (Devaraja), không giống với những vua trước theo Ấn Độ giáo tự cho chính mình là hình hình ảnh của thần Shiva, trong những lúc Jayavarman VII là một trong những Phật tử đề nghị cho hình ảnh Phật và ý trung nhân tát là chính mình. Có toàn bộ 37 tháp đền rồng đá tạc hình các khuôn mặt nhìn xuống và chú ý đi 4 phương như thể quan tiếp giáp chúng sinh và bảo vệ cho khu đất nước.

Bên vào đền tất cả hai dãy hiên chạy đồng tâm ở tầng dưới, cùng một dãy ở tầng trên. Toàn bộ nằm dồn lại cùng với nhau vào một không gian hạn bé 140 x 160m, trong khi phần chính của ngôi đền nằm ở tầng trên lại còn bé hơn với kích thước 70 x 80m, không giống với Angkor Wat, bạn ta bắt buộc trầm trồ cùng với qui mô to khủng và thông thoáng của nó. Từ bỏ xa chú ý vào, Bayon trải nhiều năm theo chiều ngang như một đống đá lổn nhổn mong vươn lên trời cao với không gian trong khi không bao gồm giới hạn.

Đền Bayon làm cho con người cảm giác bay bổng và đoạt được hoàn toàn vì vẻ đẹp mẫu mực và đầy sinh sống động. Ngôi đền được tạo nên thành vị 50 ngọn tháp bởi đá. Chủ quản của nó là 1 trong những quần thể phong cách xây dựng được kiến tạo kiểu bậc thang với 16 bảo tháp hạng trung với rất nhiều tháp nhỏ tuổi liên kết cùng với nhau, ở trung tâm là một tháp rubi hình tròn, cao 45m. Đỉnh của mỗi ngọn tháp, cả 4 mặt đều phải sở hữu tượng Phật mỉm cười. đều phù điêu bằng đá ở Bayon nhắc lại sự tích Phật ưa thích Ca và bọn chúng là cuốn biên niên sử về cuộc sống của fan Campuchia vào thời đại Angkor.

Toàn bộ Angkor với hồ hết tháp, đền rồng đài, phù điêu và hiên nhà mênh mông những làm từ các tảng đá xếp ck lên nhau với dáng vóc rất từ bỏ nhiên, trong cả ở trên nóc vòm. Tất cả các hoa văn trang trí bằng đá điêu khắc như tượng Phật, vũ nữ, binh sỹ và những hình hoa sen minh họa sử thi Ramayana với Mahabharata đều rất sống động, mềm mại. Với 1.700 chị em Apsara làm việc Angkor là 1.700 vũ nữ hoàn toàn khác nhau cùng với thân hình giỏi mỹ, đầy đủ vẻ mặt, tư thế, động tác hình thể không hề trùng lặp. Bởi vì sao là con số 1.700 mà không là con số khác? Đây vẫn chính là một thắc mắc trong nhiều câu hỏi chưa tìm được lời lời giải ở Angkor ngày nay.

Một chiều làm sao đó, ở một góc nào đó trong hành lang của Angkor Wat hay thường Bayon, khi tia nắng chiều hắt đầy đủ sợi quà óng ánh đậy lên khu vực đền tháp kỳ vĩ, con người sẽ trường đoản cú đắm chìm ngập trong suy tưởng, chiêm nghiệm cùng thả hồn ra đón gió đuối và ngắm nhìn những chú voi lờ lững nện bước chân dạo xung quanh vòng thành cổ để mơ về một ngày thời xưa khi số đông bậc quốc vương vĩ đại huyền thoại của triều đại Angkor đang phát xuất xa giá…

Trở lại mẩu truyện cũ, vì sao những tượng phật người xây hình thành Angkor Wat cùng Angkor Thom, Bayon huyền thoại không tồn tại hai bàn tay ? chắc hẳn không hề có sự vô ý của con tín đồ mà là sự việc cố tình để không có bất kì ai hiểu được những túng thiếu mật, đều nhiệm mầu và bí mật của phần đa vị vua mũm mĩm hóa thân thành Thần, Phật trong truyền thuyết thần thoại Khmer. Không ai vẽ chỉ tay trên bàn tay xuất xắc chân của Phật dù có hàng triệu tượng Phật được xây, tạc trên đời. Cũng giống như các vị vua khổng lồ xây dựng nên Angkor huyền thoại, giả dụ là bàn tay tín đồ thường, hẳn ko thể gồm có đền tháp to đùng kia.

Chuyện nói lại rằng, xa xưa có một vị nhà vua muốn những danh họa tài ba trong cõi tục vẽ hình hình ảnh Hoàng hậu cực kì xinh đẹp nhất của mình. Toàn bộ danh họa tài tía được mời đến hầu hết bị xua về bởi vì khi vẽ xong, các quan đại thần người khen mặt đẹp, đôi mắt xinh, nhưng lại sở hữu kẻ chê vẽ tóc không đẹp, dáng vẻ không giống… những danh họa theo lần lượt bị chém đầu vì chưng tội khi quân. Bỗng gồm một họa sỹ xin được vẽ Hoàng hậu, hầu hết người quá bất ngờ và can phòng vì không thích thấy thêm một chiếc đầu lìa ngoài cổ.

Người họa sỹ lặng lẽ ngồi uống cạn mấy bình trà rồi lấy cây bút vẽ mấy nét cùng đổ mực lên hơi nhiều… Bức vẽ dưng lên, vua vô cùng quá bất ngờ và giận dữ vì không thấy bóng dáng Hoàng hậu đâu cả. Fan họa sĩ từ tốn bẩm: “Tâu bệ hạ, thần vẽ cung phi xinh đẹp vẫn trùm chăn ngủ. Vày khi vợ nằm ngủ vào chăn, không người nào nhìn thấy gì cả. Bởi không ai có thể vẽ tương đồng như nhân vật mẫu, cũng tương tự không tất cả ai trên đời khởi sắc đẹp hoàn hảo tuyệt đối”. Vua hiểu ra sự việc, thôi không đề nghị thợ vẽ nữa và ban thưởng cho người họa sĩ xuất sắc tài trí kia.

Huyền thoại Angkor muôn đời vẫn là huyền thoại bạt mạng vì vớ cả bí mật của nhị vị vua béo tròn và Angkor Wat, Angkor Thom, Bayon trường thọ bất tử. Hai tay của vua trên tượng đá có hay không có là một bí hiểm nhiệm mầu. Nhưng mà đền tháp kỳ quan quả đât là hiện nay hữu tất cả thật trên đời.

Đế quốc Khmer bị bại vong như chũm nào?

*

Đền Bakheng

Minh Long

Đế quốc Khmer từng trải lâu năm trên phần nhiều lãnh thổ Đông nam giới Á từ thời điểm năm 801 cho tới năm 1400 trước khi mất tích đột ngột. Livescience khẳng định đấy là một trong những nền văn minh lớn lao nhất trong lịch sử vẻ vang loài người trước lúc nó suy vong. Trong vô số thập kỷ qua giới sử học đưa ra vô số lời giải thích về sự tiêu vong của đế quốc Khmer. Một số chuyên viên cho rằng vì sao là cuộc xung tự dưng với các quốc gia khác, trong khi nhiều người xác minh đế chế này bị tàn phá do khu đất đai thoái hóa.

Nhưng, theo Livescience, Brendan Buckley – một chuyên viên về nhiệt độ của Đại học tập Columbia, Mỹ sẽ tìm ra bằng chứng an toàn và tin cậy về bài toán đế quốc Khmer suy vong vày thiếu nguồn nước dành riêng cho sản xuất nntt và sinh hoạt. Chứng trạng đó khiến khối hệ thống thủy lợi quy mô to của Angkor – kinh thành của đế chế – cơ liệt, vào khi khối hệ thống này rất đặc trưng với nền tài chính nông nghiệp. Thủ phạm gây nên tình trạng khan thảng hoặc nước là hai đợt hạn hán rất lớn do biến hóa khí hậu tạo nên.

Buckley và những đồng nghiệp đang dựng lại bức ảnh khí hậu trong khoanh vùng xung quanh đế đô Angkor của đế chế Khmer cổ bằng cách nghiên cứu số đông vòng tròn bên phía trong thân các cây bách tại một vườn non sông gần đó. Phần nhiều vòng tròn cho thấy vương quốc này từng trải qua 1 đợt siêu hạn hán kéo dài tới tía thập kỷ – từ khoảng chừng năm 1330 tới năm 1360. Sau đó đó vương quốc còn hứng chịu một đợt hán hán khắc nghiệt hơn nhưng ngắn lại trong khoảng thời hạn từ năm 1400 tới năm 1420. Buckley cho rằng hai đợt hết sức hạn hán có thể khiến vụ mùa thất bát và căn bệnh truyền nhiễm lan rộng – hai thảm họa so với một giang sơn có tỷ lệ dân số lớn. Nuốm rồi tới năm 1431, quốc gia sụp đổ sau một cuộc tấn công của nước Xiêm (Thái Lan ngày nay).

“Vào thời đó đế đô Angkor đối mặt với hàng loạt vấn đề làng mạc hội, thiết yếu trị cùng văn hóa. Sự đổi khác lớn của môi trường thiên nhiên đã đẩy fan dân Khmer tới giới hạn sau cuối trong kĩ năng chịu đựng cùng họ tất yêu thích nghi được với thay đổi ấy. Tôi ko nói đổi khác khí hậu là nguyên nhân trực tiếp khiến nền tân tiến Khmer cổ sụp đổ, nhưng chắc chắn một đợt hạn hán kéo dãn tới 30 năm phải tạo ra một tác động nào đó”, Buckley vạc biểu.

Nhóm của Buckley cũng tìm kiếm thấy vật chứng về phần nhiều mùa mưa mạnh mẽ khiến hệ thống thủy lợi của đế đô Angkor bị phá hủy. Trong mùa mưa bình thường, khối hệ thống thủy lợi to con – bao gồm kênh rạch, đê, hồ chứa nước – của Angkor rất có thể chịu được lượng mưa lớn. Cơ mà sau một đợt vô cùng hạn hán kéo dài, hệ thống ấy có thể bị bỏ hoại.

Các chuyên viên cho rằng El Niño, được khiến cho bởi sự nóng lên của làn nước ấm làm việc phía đông thái bình Dương khiến một lượng tương đối nước không nhỏ bay vào không khí, cũng nhập vai trò đặc biệt quan trọng trong việc ngăn chặn những mùa mưa ở quanh vùng xung quanh Angkor khiến hạn hán kéo dài.

“Chúng ta nên nhớ rằng những nền hiện đại vẫn rất có thể bị tổn thương trước dịch chuyển của khí hậu”, Kevin Anchukaitis, một thành viên trong team nghiên cứu, phân phát biểu.

Nhiều nghiên cứu và phân tích trước đây chứng tỏ rằng những thay đổi đột ngột về môi trường có thể đẩy những nền văn minh cổ tới chứng trạng diệt vong. Nền thanh nhã của tín đồ Anasazi sinh hoạt phía tây nam nước Mỹ, đế chế của fan Maya ở Trung Mỹ và quốc gia Mesopotamia (phía tây nam châu Á ngày nay) của fan Akkadian là đều nền văn minh biến mất vì đổi khác khí hậu.


Chuyên mục: Tin Tức